Po co to referendum?

 Referendum za pasem. Europoseł jednak gdzieś wyjechał. Członkowie komitetu też jakby poznikali. Nastała cisza.

Tymczasem Starostwo przekonuje, że właściwie nie wiadomo, po co to całe referendum. Przecież jest dobrze. A może nawet jeszcze lepi. Drogi się same remontują, szpital stoi, inwestycje są realizowane, pieniądze zewnętrzne płyną. No to po jaką cholerę coś zmieniać?

Co jest?

Wzięliśmy więc  litr wódki,blachę sernika z makiem i spróbowaliśy to rozkminić z redakcyjną wróżką, o co tu właściwie chodzi. Jasnowidząca z namaszczeniem rozłożyła karty Tarota.

I wyszło nam, że być może problem nie polega wyłącznie na tym, co Powiat robi, ale również na tym, jak podejmuje decyzje i jaki wpływ mają na nie mieszkańcy.

Według naszej wróżki Starosta Józef Kardyś podporządkował sobie Radę Powiatu bezwzględnie i bezwarunkowo, zamieniając ją w sprawną maszynkę do głosowania. Bez większej dyskusji. Bez publicznego ścierania się argumentów. Bez zadawania niewygodnych pytań.

Do tego mieszkańcy zostali praktycznie odcięci od procesu legislacyjnego. Projekty uchwał nie są publikowane z odpowiednim wyprzedzeniem, więc trudno zapoznać się z nimi przed sesją, przeanalizować ich skutki, zgłosić uwagi czy zwrócić się do radnych. W praktyce często dowiadujemy się, nad czym Rada debatowała, dopiero wtedy, gdy uchwała została już przyjęta.

Nie możemy nic.

Mamy siedzieć na tyłkach, czytać artykuły sponsorowane w Gazetce Zakładowej i cieszyć się, że władza znowu coś zrobiła.

Historia zatoczyła koło i mentalnie wylądowaliśmy w latach 70. ubiegłego wieku, kiedy w Kolbuszowej rządził sekretarz Adolf Dzimiera. Oczywiście czasy się zmieniły. Mamy internet, Biuletyn Informacji Publicznej, media społecznościowe i dostęp do ogromnej ilości informacji. Tylko że najwyraźniej nie zawsze mamy dostęp do tych informacji, które pozwalają mieszkańcom rzeczywiście uczestniczyć w podejmowaniu decyzji.

Od strony technicznej Józef Kardyś jako starosta nie jest zły. Szpital stoi. Drogi są remontowane. Powiat jakoś funkcjonuje — być może nawet lepiej niż wiele innych powiatów w Polsce.

Tylko że samorząd to nie przedsiębiorstwo, w którym mieszkańcy mają jedynie oglądać wyniki i oceniać, czy bilans się zgadza.

Samorząd to wspólnota mieszkańców. A mieszkańcy powinni mieć możliwość wiedzieć, co się planuje, dlaczego podejmowane są konkretne decyzje i jakie będą ich skutki. Powinni mieć czas, aby zapoznać się z projektami uchwał i możliwość przedstawienia swojego stanowiska, zanim radni nacisną przycisk „za”.

Tymczasem nie mamy realnego wpływu na wiele decyzji. Nie wiemy nawet, co dokładnie dzieje się przed sesją. Nie mamy łatwego dostępu do pełnych, konkretnych i aktualnych danych. A radni najwyraźniej nie widzą w tym problemu i nie chcą tego zmienić.

Być może właśnie dlatego część mieszkańców próbuje ich odwołać.

Ale referendum to dopiero początek bardzo długiej drogi.

Jeżeli odwołanie Rady Powiatu się powiedzie, kolejnym krokiem będą nowe wybory. To kolejne koszty następne pół miliona złotych w piach. A przecież nowe wybory nie dają żadnej gwarancji, że nowa Rada będzie działała inaczej.

Może się okazać, że zmienią się nazwiska, ale system pozostanie ten sam. Nadal projekty uchwał będą trafiały do mieszkańców dopiero po głosowaniu. Nadal decyzje będą zapadały bez realnej możliwości wcześniejszego zapoznania się z nimi i przedstawienia własnego stanowiska.

Dlatego pojawia się pytanie:

Czy nie byłoby lepiej już teraz wywierać jak największą presję na Radę Powiatu, aby zmieniła Statut Powiatu i wprowadziła konkretne zasady przejrzystości?

Na przykład:

– obowiązek publikowania projektów uchwał w Biuletynie Informacji Publicznej co najmniej 7 dni przed sesją;

– publikowanie uzasadnień, materiałów i dokumentów dotyczących projektów uchwał;

– zagwarantowanie mieszkańcom prawa do zabrania głosu przed głosowaniem nad każdą uchwałą;

– jasne zasady zgłaszania pytań i uwag przez mieszkańców;

Bo może problem nie polega wyłącznie na tym, kto siedzi w Radzie Powiatu, ale na tym, jakie zasady obowiązują i czy mieszkańcy mają realny dostęp do procesu podejmowania decyzji.

Referendum może być potrzebne. Może być sygnałem ostrzegawczym. Może zmusić władzę do refleksji.

Ale samo odwołanie Rady nie gwarantuje, że po wyborach wszystko nagle stanie się bardziej przejrzyste, otwarte i obywatelskie.

Azaliż.... może więc zanim wydamy kolejne pół miliona złotych na wybory, warto zapytać radnych wprost:

Czy jesteście gotowi już teraz zmienić zasady działania Powiatu tak, aby mieszkańcy mogli zobaczyć projekty uchwał przed głosowaniem, zapoznać się z nimi i zabrać głos?

Jeżeli tak — być może część problemów można rozwiązać bez politycznej kolbuszowsko-kolbuszowskiej wojny.

Jeżeli nie — mieszkańcy będą mieli prawo wyciągnąć własne wnioski.

Bo dobra droga i wyremontowany budynek to ważne rzeczy.

Ale samorząd bez przejrzystości, dyskusji i udziału mieszkańców może działać sprawnie — tylko że coraz mniej przypomina wtedy samorząd.